Dungan İsyanı

    Dunganlar kimdir denildiğinde, birçoğumuzun vereceği bir cevap yoktur aslında. Oysa onlar Avrasya’nın en ilginç topluluklarındandır. Babaları Arap, anneleri Çinli olan Dunganlar, bugün fazla bilinmeseler de Sovyet döneminde inançlarından taviz vermeden yaşamayı bilen bir halktır. Muhammed, Rahima, Ferit, Nesibe, Zeynep, Hüseyin, Amina, Fatima. Bu isimlere Orta Asya’nın göbeğinde, tarihi İpek Yolu boyunca uzanan köy ve kasabalarda rastlayınca insan hayli fazla şaşırıyor. Çinli Müslümanlar olan “Dunganlar” Kırgızistan’ın Çin sınırına yakın bölgelerinde yaşarlar. Resmi verilere göre Kırgızistan’daki sayıları 60 bini bulmaktadır. Dunganlar’ın Çin’deki sayısı için ise 7 milyondan bahsedilmektedir. Bazı kaynaklarda “Döngen”, bazılarında “Tungan” diye anılan Dunganlar, Arap-Çin evlilikleri sonucu ortaya çıkmış bir toplum olup, babaları Arap anneleri Çinlidir. Bugün, Kırgızistan’da yaşayan Dunganların yaklaşık yüzde 30’u, başkentin kuzeydoğusundaki Tokmok’ta ikamet etmektedir. Tokmok, meşhur Türk bilginlerinden, Kutadgu Bilig’in yazarı Yusuf Has Hacip’in de yaşadığı bölgede bulunan tarihi bir şehirdir. Bir rivayete göre Hacip’in mezarı da bu bölgededir. Türk dünyası için manevi anlamı büyük Tanrı Dağları’na sırtını yaslayan Tokmok’ta Yusuf Has Hacip adına bir müze de bulunuyor.                                               

    Dungan İsyanı, 19. yüzyılda Çin’de Müslümanlar tarafından, dinsel ve ırksal ayrılıklara tepki olarak başlatılmıştır. Çinlilerin Müslümanlar ile yaptığı Talas Savaşı’nın ardından bazı Müslüman Araplar Çin’e göç etmiştir. İlk zamanlarda ibadetlerini özgürce yaşamışlarsa da Qing Hanedanlığının başa geçmesiyle birlikte Anti-Müslümanlar çoğalarak Hui’leri ezmeye ve onların haklarını gasp etmeye başlamışlardır. Avrasya’nın en ilginç topluluğu olan Dungan (Hui) halkı İslam dinine bağlı kalmış ve hiçbir zaman inançlarından ödün vermemişlerdir. Arap erkekler Çinli kadınlar ile evlenmiş Çinlileşmeye başlamışlarıdır. Fakat hiçbir şekilde İslam dinini terk etmemiş inançlarını korumuşlardır. Dönemin yönetimini elinde tutan Qing Hanedanlığı yöneticileri, Mançu’ların eline geçtiği zaman ise durum daha vahim hale ulaşmıştır. Mançu yönetimi “böl, yönet” politikası ile bütün Müslümanları yok etmeyi amaç edinmiştir. Hanlar, Müslümanlar, Tibetliler ve Moğollar bu politikanın kurbanları olmuşlardır.

  • Dungan İsyanı’nın Tarihi Gelişimi

    1862-1877 yılları arasında yapılan bu ayaklanmanın liderliğini Yakup Bey üstlenmiştir. Qing Hanedanlığı ise Müslümanlara karşı Zuo Zongtang’ı göndermiştir. Müslümanların, Çin’de hızla yayılması birçok kişiyi rahatsız etmiştir. Hanedanlık, Müslümanların uyguladığı kurban kesimi, yeni camilerin yapımı, hacca gitmeyi ve daha birçok dini ritüellerini yasaklamıştır. Hanedan 1862’de Müslümanların üzerine silahlı birlikler yollamıştır. Müslümanlar ise kendini savunmak için karşı atağa geçmişlerdir. Müslümanlar ilk olarak Gans’ı ve Sincan’ı ele geçirmişlerdir. Kuraklığın yaygınlaşmasıyla birlikte 1870 yılında Zuo askerlerinin sıhhatini düşünerek ordusuyla Huanlong’a saldırmıştır. Savaş hızla yayılarak Kaşgar önlerine kadar ulaşmıştır. Kohand Hanedanlığı, Müslümanlara destek olmuşsa da savaş kazanılamamış ve Qing Hanedanlığı galip gelmiştir. Yakup Bey’in ölümü konusunda bazı rivayetler bulunmaktadır. Kimileri hastalıktan kimileri ise Qing Hanedanlığı’nın zehirlemesi sonucu hayatını kaybettiğini savunmaktadır.  

    Dungan halkı yenilginin ardından Rusya, Kazakistan, Kırgızistan gibi ülkelere göç etmişlerdir. İsyan sırasında 1 milyon Panthay halkı, 3 milyon Dungan ve 5 milyonda Guizhou halkı öldürülmüştür. Yapılan savaşta karşılıklı ölü bilançosu ise 12 milyon’a tekabül etmiştir. Dungan İsyanı tarihin en kanlı çatışmalarından biri olarak tarihe geçmiştir.

İlginizi çekebilecek diğer olaylar

Biyografiler

  • Adolf Hitler CV
    BİYOGRAFİ
  • Vladimir Lenin CV
    BİYOGRAFİ
  • Deniz Gezmiş CV
    BİYOGRAFİ
  • Niccolò Machiavelli CV
    BİYOGRAFİ
  • Ömer Hayyam CV
    BİYOGRAFİ
  • Mustafa Kemal Atatürk CV
    BİYOGRAFİ
  • Salvador Dali CV
    BİYOGRAFİ
  • Alparslan Türkeş CV
    BİYOGRAFİ
  • Mimar Sinan CV
    BİYOGRAFİ
  • II. Abdülhamid CV
    BİYOGRAFİ
  • Nikola Tesla CV
    BİYOGRAFİ
  • Vecihi Hürkuş CV
    BİYOGRAFİ
  • Galileo Galilei CV
    BİYOGRAFİ
  • Sokrates CV
    BİYOGRAFİ
  • Hulusi Kentmen CV
    BİYOGRAFİ

Tarihiolaylar.com internet sitesinde bulunan bütün içerikler Tarihi Olaylar editörleri tarafından hazırlanmaktadır. İzin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Copyright 2019 - Tüm Hakları Saklıdır.